अक्षय तृतीया : आज गरिने सत्कर्मले अविनाशी फल दिन्छ भन्ने जनविश्वास
वैशाख १७, २०८२ । आज वैशाख शुक्ल तृतीयाका दिन हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले अक्षय तृतीया पर्व श्रद्धा, भक्ति र परोपकारका साथ मनाइरहेका छन्। धार्मिक विश्वास अनुसार यस दिन गरिने कुनै पनि सत्कर्म, दान वा पूजा–अर्चनाले कहिल्यै समाप्त नहुने पुण्य फल दिने विश्वास गरिन्छ।
‘अक्षय’ शब्दको अर्थ नै अविनाशी भन्ने हुने भएकाले आजको दिन गरिने धार्मिक कार्य, विशेषत: दान, पूजापाठ र सेवा कार्यहरू जीवनमा स्थायी रुपमा प्रभाव पार्ने विश्वास गरिएको हो। विशेष गरी धन, धर्म, आयु, यश, बुद्धि र आत्मिक शुद्धिकरणका निम्ति आजको तिथिलाई अत्यन्त शुभ मानिन्छ।
पौराणिक मान्यताअनुसार, आजकै दिन भगवान् विष्णुको छैठौं अवतार परशुरामको जन्म भएको, गङ्गा पृथ्वीमा अवतरित भएकी, शिव–पार्वतीको विवाह सम्पन्न भएको, श्रीकृष्ण र सुदामाबीच पुनर्मिलन भएको र व्यास–गणेशले महाभारत लेख्न सुरु गरेको उल्लेख गरिन्छ। त्यस्तै त्रेतायुगको प्रारम्भ पनि आजकै दिन भएको धार्मिक ग्रन्थहरूमा पाइन्छ।
यस विशेष अवसरमा भक्तजनहरू बिहानै स्नान गरी शुद्ध वस्त्र धारण गरी घर वा मन्दिरमा विष्णु–लक्ष्मीको पूजा गर्छन्। तुलसीको मठमा जल, अक्षता र दीप अर्पण गरिन्छ भने गाईलाई घाँस, पानी अर्पण गर्ने, वृद्ध र विपन्नलाई अन्न, लत्ताकपडा तथा जलदान गर्ने परम्परा छ। कतिपय स्थानमा सामूहिक व्रत, कथा वाचन र धार्मिक सत्सङ्ग कार्यक्रमहरू पनि आयोजना गरिएको छ।
अक्षय तृतीयाका दिन सुन, चाँदी तथा अन्य मूल्यवान धातु किन्ने परम्परा छ। आजको दिन खरिद गरिएका धातु वा सम्पत्तिहरू जीवनमा स्थायित्व दिने र कहिल्यै घट्दैनन् भन्ने धार्मिक विश्वासले गर्दा सुनचाँदी पसलहरूमा बिहानैदेखि भीड देखिएको छ। यस्तै नयाँ घरको जग हाल्ने, व्यवसाय सुरु गर्ने, अन्न भण्डारण गर्ने, विवाह वा अन्य संस्कार आरम्भ गर्ने कार्यहरू पनि आजको दिन अबाध मुहूर्त भएकाले गरिँदै आएका छन्।
देशका प्रमुख तीर्थस्थलहरूमा आज श्रद्धालुहरूको उल्लेख्य उपस्थिति देखिएको छ। काठमाडौंको पशुपतिनाथ मन्दिर, भक्तपुरको चाँगुनारायण, जनकपुरको जानकी मन्दिर, ललितपुरको बुङमती, पोखराको बिन्ध्यवासिनी, बुटवलको सिद्धबाबा र मुस्ताङको मुक्तिनाथ मन्दिरमा विशेष पूजाआजा, दर्शन तथा सामाजिक सेवा कार्यहरू भइरहेको स्थानीय स्रोतले जनाएका छन्।
धार्मिक तथा सामाजिक दृष्टिकोणले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने अक्षय तृतीयाले मानिसमा सेवा, दान, संयम, आस्था र समर्पणको भावना जागृत गराउने विश्वास लिइन्छ। व्यक्तिको आत्मिक तथा सामाजिक उन्नतिका लागि यो दिन प्रेरणाको स्रोत हो भन्ने धर्मगुरुहरूको भनाइ छ।
अक्षय तृतीया पर्वले समाजमा धार्मिक चेतना, परोपकारको भावना र सहअस्तित्वको संस्कार स्थापित गर्दै आएको धार्मिक आस्थाको केन्द्रमा रहँदै आएको छ।
