महाशिवरात्रि: भगवान् शिव र पार्वतीको मिलनको पावन उत्सव
फागुन १४, २०८१ । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि विशेष पर्व मानिने महाशिवरात्रि देशभरका शिवालयहरूमा श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइँदै छ। यस अवसरमा भक्तजनहरूले व्रत बस्ने, शिवलिंगमा जल चढाउने, “ॐ नमः शिवाय” मन्त्र जप गर्ने तथा रातभर जाग्राम गर्ने परम्परा निर्वाह गर्छन्। धार्मिक ग्रन्थ शिवपुराण अनुसार, महाशिवरात्रिमा श्रद्धा, भक्ति र नियमपूर्वक व्रत बस्ने व्यक्तिलाई समस्त पापमोचन हुने र मोक्ष प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
महाशिवरात्रि व्रतको उत्पत्तिसँग जोडिएको एक प्राचीन कथा छ। जनश्रुति अनुसार, एक शिकारी जंगलमा हराएको बेला रातभर जाग्राम बस्छ। अनजानमै उसले शिवलिंगमा जल तथा बेलपत्र चढाउँछ। भगवान् शिवले उसको श्रद्धालाई स्वीकार गरी मोक्ष प्रदान गर्छन्। यस कथाले देखाउँछ कि सत्य, भक्ति र समर्पणले भगवान् शिव अत्यन्तै प्रसन्न हुन्छन्।
महाशिवरात्रि भगवान् शिव र पार्वतीको मिलनको पावन अवसरसमेत हो। धार्मिक मान्यताअनुसार, यही दिन शिव–पार्वती विवाह सम्पन्न भएको थियो, जसले यो दिनलाई अझ विशेष बनाएको छ। माता पार्वतीले कठोर तपस्या गरी भगवान् शिवलाई पति रूपमा प्राप्त गरेकी थिइन्। यस कारण महिलाहरूले यो दिन व्रत बसी पारिवारिक सुख, शान्ति तथा पतिको दीर्घायुको कामना गर्ने गर्छन्।
धार्मिक मान्यता अनुसार, महाशिवरात्रि व्रत बस्दा पुण्य प्राप्ति मात्र नभई जीवनमा सुख, समृद्धि र शान्ति प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ। विशेषगरी, भक्तहरूले बेलपत्र, धतुरो, दूध, दही, घ्यू, मह, गङ्गाजल चढाउने गर्छन्। रातभर भजन–कीर्तन गाएर शिव महिमा गाइन्छ। शिवालयहरूमा जल, प्रसाद तथा अर्घ्य चढाउने परम्परा रहेको छ।
यस विशेष दिनमा पशुपतिनाथलगायतका शिवालयहरूमा भक्तजनहरूको ठूलो घुइँचो लाग्ने गर्दछ। नेपालका विभिन्न स्थानहरूमा विशेष पूजाआजा, भजन–कीर्तन, महादेवका झाँकी तथा सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गरिन्छ। नेपाली सेना समेत शिवरात्रिका अवसरमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गर्छ।
शिवपुराण अनुसार, महाशिवरात्रिको व्रत बस्नाले मानसिक शान्ति, आरोग्य, समृद्धि तथा आत्मशुद्धि प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ। यो पर्वले धर्म, संस्कार र परम्परालाई मजबुत बनाउने साथै आध्यात्मिक चेतना जागृत गर्ने कार्य गर्दछ।
