“काठमाडौं महानगरपालिकाद्वारा सामुदायिक विद्यालयमा स्मार्ट एलईडी बोर्ड दिने: डिजिटल शिक्षामा नयाँ युग”
माघ २६ , २०८१ । सामुदायिक विद्यालयहरूमा शिक्षाको गुणस्तर सुधार गर्ने उद्देश्यले काठमाडौं महानगरपालिकाले आधुनिक प्रविधि प्रयोग गर्दै ‘स्मार्ट एलईडी बोर्ड’ वितरण गर्ने भएको छ। डिजिटल शिक्षण प्रणालीलाई प्रवर्द्धन गर्दै विद्यार्थीलाई प्रविधिमैत्री वातावरणमा सिकाइ उपलब्ध गराउने लक्ष्यसहित महानगरपालिकाले यो कार्यक्रम अघि बढाएको हो।
शिक्षा सुधारका लागि प्रविधिमैत्री पहल
शिक्षण सिकाइ प्रक्रियालाई प्रभावकारी बनाउन प्रविधिको प्रयोग आवश्यक रहेको शिक्षाविद्हरू बताउँछन्। परम्परागत ‘ह्वाइट बोर्ड’ वा ‘ब्ल्याक बोर्ड’ मार्फत मात्र पढाइ गर्दा विद्यार्थीको ध्यान केन्द्रित गर्न चुनौतीपूर्ण हुनसक्छ। यसै कारण, डिजिटल सामग्रीलाई कक्षा कोठामा प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्न ‘स्मार्ट एलईडी बोर्ड’ को व्यवस्था गर्न लागिएको हो।
स्मार्ट एलईडी बोर्ड एक प्रकारको डिजिटल डिस्प्ले हो, जसमा इन्टरनेट जडान, मल्टिमिडिया सामग्री चलाउन सक्ने क्षमता तथा अन्तरक्रियात्मक सिकाइका लागि आवश्यक सफ्टवेयरहरू जडान गरिएका हुन्छन्। यस बोर्डको प्रयोगबाट शिक्षकहरूलाई विषयवस्तु बुझाउन सहज हुन्छ भने विद्यार्थीहरूका लागि सिकाइ थप आकर्षक बन्न सक्छ।
विद्यालयहरूको आधुनिकरण र प्रविधिको महत्त्व
काठमाडौं महानगरपालिकाले आफ्ना विद्यालयहरूलाई प्रविधिमैत्री बनाउँदै उनीहरूको पठनपाठनलाई डिजिटल माध्यमबाट प्रभावकारी बनाउन यो योजना अघि बढाएको हो। महानगरका शिक्षा विभाग प्रमुखका अनुसार, ‘‘स्मार्ट एलईडी बोर्डले सामुदायिक विद्यालयहरूमा डिजिटल शिक्षा ल्याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। यसले विद्यार्थीहरूको सिकाइ अनुभवलाई अझ प्रभावकारी बनाउनेछ।’’
विकसित देशहरूमा प्रविधिमा आधारित शिक्षा पहिले नै लोकप्रिय भइसकेको छ। नेपालमा पनि निजी विद्यालयहरूले प्रविधिमैत्री शिक्षा दिन थालेका छन्। तर, सामुदायिक विद्यालयहरूमा अझै पुरानै शैलीको शिक्षण प्रणाली हावी छ। काठमाडौं महानगरपालिकाले प्रविधि प्रयोग गरेर सामुदायिक विद्यालयहरूलाई निजी विद्यालयसरह प्रतिस्पर्धी बनाउन खोजेको छ।
स्मार्ट एलईडी बोर्डको विशेषताहरू
स्मार्ट एलईडी बोर्डमा रहेका केही विशेषताहरू:
- डिजिटल डिस्प्ले: टच स्क्रिन प्रविधि, जसले शिक्षक र विद्यार्थीलाई सहज रूपमा अन्तरक्रिया गर्न मद्दत गर्छ।
- इन्टरनेट जडान: अनलाइन स्रोतहरू मार्फत थप सिकाइ सामग्रीहरू खोज्न र प्रयोग गर्न सकिने।
- अन्तरक्रियात्मक पाठ्यक्रम: भिडियो, ग्राफिक्स, एनिमेसन, र मल्टिमिडिया सामग्री प्रयोग गरेर पढाइलाई रोचक बनाउने।
- रिमोट एक्सेस: अनलाइन कक्षाका लागि पनि उपयोगी हुने सुविधा।
स्मार्ट एलईडी बोर्ड प्रयोग गर्दा शिक्षण विधिमा ठूलो सुधार आउने विश्वास गरिएको छ। परम्परागत पाठ्यक्रमलाई डिजिटल माध्यममा रूपान्तरण गरेमा सिकाइ सहज हुने, विद्यार्थीहरूको रुचि बढ्ने र पढाइ प्रभावकारी हुने अपेक्षा गरिएको छ।
विद्यालय व्यवस्थापनको धारणा
काठमाडौं महानगरपालिकाले विद्यालयहरूमा स्मार्ट एलईडी बोर्ड उपलब्ध गराउने घोषणापछि विद्यालय व्यवस्थापन समितिहरूले सकारात्मक प्रतिक्रिया दिएका छन्। कक्षा कोठामा डिजिटल प्रविधिको प्रयोग बढाउनु आवश्यक रहेको बताउँदै शिक्षकहरूले यो निर्णयलाई स्वागत गरेका छन्।
काठमाडौंको एउटा सामुदायिक विद्यालयका प्रधानाध्यापकले भने, ‘‘हामीले वर्षौंदेखि परम्परागत विधिबाट शिक्षण गर्दै आएका छौं। स्मार्ट एलईडी बोर्डको प्रयोगले हाम्रो शिक्षण प्रक्रियामा आधुनिकता ल्याउनेछ। विद्यार्थीहरू प्रविधिसँग बढी परिचित हुँदै जाँदा सिकाइको प्रभावकारिता पनि बढ्नेछ।’’
विद्यालय व्यवस्थापन समितिहरूले समेत प्रविधिमैत्री शिक्षामा गरिएको लगानीले सामुदायिक विद्यालयहरूको शिक्षास्तरमा ठूलो परिवर्तन ल्याउने बताएका छन्। यसरी, स्मार्ट एलईडी बोर्डको प्रयोगले सामुदायिक विद्यालयलाई आधुनिक बनाउन टेवा पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
विद्यार्थी र अभिभावकको प्रतिक्रिया
यस योजनाका बारेमा विद्यार्थी र अभिभावकहरूको धारणा पनि सकारात्मक देखिएको छ। सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थीहरूले प्रविधिको प्रयोग गर्न पाउनु आफैंमा ठूलो उपलब्धि भएको बताएका छन्।
एक विद्यार्थी भन्छन्, ‘‘हामीले निजी विद्यालयमा मात्र यस्तो प्रविधि पाइन्छ भन्ने सुनेका थियौं। अब हाम्रा विद्यालयहरूमा पनि स्मार्ट एलईडी बोर्ड आउँदा हामीलाई पढ्न झन् रमाइलो हुनेछ।’’
त्यस्तै, अभिभावकहरू पनि शिक्षाको गुणस्तर बढाउने कार्यप्रति उत्साहित छन्। उनीहरूले प्रविधिमैत्री शिक्षाले आफ्ना सन्तानलाई प्रतिस्पर्धात्मक शिक्षा दिनेमा विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
निष्कर्ष
सामुदायिक विद्यालयहरूलाई प्रविधिसँग समायोजन गराउँदै शिक्षा प्रणालीलाई आधुनिक बनाउने उद्देश्यले काठमाडौं महानगरपालिकाले ‘स्मार्ट एलईडी बोर्ड’ वितरण गर्ने निर्णय गरेको छ। शिक्षण प्रक्रियामा डिजिटल प्रविधिको प्रयोगले गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्न महत्वपूर्ण योगदान दिनेछ। विद्यालय व्यवस्थापन, शिक्षक, विद्यार्थी र अभिभावकहरूको सकारात्मक प्रतिक्रिया यस योजनालाई सफल बनाउन सहयोगी बन्न सक्छ।
नेपालको शिक्षाक्षेत्रमा डिजिटल प्रविधिको प्रयोग अभिन्न अंग बन्ने क्रममा यस प्रकारको पहल महत्वपूर्ण सावित हुन सक्छ। यदि योजनाबद्ध रूपमा कार्यान्वयन गरियो भने सामुदायिक विद्यालयहरूको शिक्षास्तर उल्लेखनीय रूपमा सुधार हुन सक्छ।
